Transverse Myelitis

Ang transverse myelitis (TM) o myelitis na pahalang ay isang kapansanan sa sistema ng nerbiyong sanhi ng pamamaga sa kahabaan ng isang bahagi ng kordon ng gulugod. Ang tinatawag na myelitis ay inuugnay sa pamamaga ng kordon ng gulugod; ang transverse ay ang simpleng pagsasalarawan sa posisyon ng pamamaga, sa kahabaan ng lapad ng kordon ng gulugod. Ang mga pagsumpong ng pamamaga ay sisira o pipinsala sa myelin, ang substansiyang malasebong insulasyon na bumabalot sa mga himaymay ng mga selulang nerbyio. Ang pinsalang ito ay magiging sanhi ng mga pelat sa sistema ng nerbiyo na hahadlang sa kominikasyon sa pagitan ng mga nerbiyo sa kordon ng gulugod at sa buong katawan.

Ang mga sintomas ng TM ay kabilang na ang pagkawala ng ginagampanang papel ng kordon ng gulugod sa loob ng ilang oras hanggang sa loob ng maraming linggo. Kadalasang nag-uumpisa ito sa biglaang pagsakit ng ibabang bahagi ng likod, panghihina ng mga kalamnan, o abnormal na pakiramdam sa mga daliri ng paa at paa at ang mga ito ay maaaring maging mas malala, kasama ang pagkaparalisa, ang hindi pag-ihi, at pagkawala ng kontrol sa pagdudumi.

Ang ibang tao ay nakakabawi sa TM na kaunti or walang latak na mga problema, ang iba naman ay nakakaranas ng permanenteng pagkapinsala na nakakaapekto sa kanilang kakayahang magsagawa ng simpleng gawain sa araw-araw na pamumuhay.

Ang demyelinasiyon ay kadalasang nangyayari sa antas ng thoracic o nasa pagitan ng leeg at tiyan, na nagiging sanhi ng problema sa paggalaw ng mga paa at kontrol sa pagdumi at pag-ihi, na nagangailangan ng mga hudyat sa ibabang bahagi ng kordon ng gulugod.

Ang TM ay nagaganap sa mga adulto at mga kabataan, ano mang kasarian, ano man ang lahi. Hindi namamalas bilang naisasalin-lahi o namamama. Ang pinakamataas na bilang ng mga bagong kaso bawat taon ay nakikita sa pagitan ng 10 at 19 na taon at 30 at 39 taong gulang. Mga 1,400 bagong kaso ng TM ang nasusuri taon-taon sa Estados Unidos, at tinatayang 33,000 na Amerikano ang mayroong ilang klase ng kapansanan na nagiging sanhi ng TM.

Ang tiyak na mga sanhi ng TM ay hindi matukoy. Ang pamamaga na pumipinsala sa kordon ng gulugod ay maaaring nanggagaling sa impeksyon mula sa mga mikrobyo, di-normal na reaksiyon ng imyun o di sapat na daloy ng dugo sa mga lagusan nito na matatagpuan sa kordon ng gulugod. Ang TM ay maaari ring mangyari bilang komplikasyon ng sipilis, tigdas, sakit na Lyme, at ng ibang bakuna, kasama na yaong sa bulutong at rabis.

Teorya uko sa Mikrobiyo

Ang TM ay kadalasan ng lumilitaw pagkatapos ng impeksyong dulot ng mikrobiyong sanhi ng varicella zoster (ang mikrobiyong nagiging sanhi ng bulutong at buni) herpes simplex, cytomegalovirus, Epstein-Barr, trangkaso, ekovirus, HIV, hepatitis A, o rubela. Ang impeksyon sa balat dulot ng bakterya, impeksiyon ng gitnang tainga at bakteriyal na pulmoniya ay inihahalintulad din sa ganoong kondisyon.

Sa mga kasong impeksiyon pagkatapos ng TM, pinaniniwalaang ang imyun sistema na nagsasangalang sa ating katawan laban sa mga dayuhang organismo, may kamaliang pag-atake sa sariling tisyu ng katawan, na nagiging sanhi ng pamamaga at, sa ibang kaso, pinsala sa myelin na sakop ng kordon ng gulugod.

Ang TM ay maaaring maging malubha (tumutubo sa loob ng ilang oras hanggang sa ilang araw) o medyo malala (tumutubo sa loob ng isa hanggang dalawang linggo). Apat na klasikong uri ng TM ay ang: (1) panghihina ng mga paa at kamay, (2) kirot, (3) pagbabago sa pandama, at (4) abnormal na paggana sa pagdumi at pag-ihi. Kadalasan ang mga pasyente ay makararanas ng magkakaibang antas ng panghihina sa kanilang mga paa; at iba ay nakararanas sa kanilang mga kamay. Ang paglaganap ng sakit sa loob ng ilang lingo ay kadalasang nauuwi sa ganap na pagkaparalisa ng mga paaa, na nangangailangan ng paggamit ng silyang de-gulong.

Ang kirot ay ang pangunahing palatandaan ng pabalagbag sa tinatayang kalahati ng mga pasyente. Ang kirot ay maaaring nasa maliit na parte ng ibabang bahagi ng likod o kaya ng matalas nasensasyon na kumakalat ibaba ng mga binti o braso sa paligid ng katawan. Hanggang 80 porsyento ng mayroong TM ay nagsabing may mga parte na matindi ang pandama sa haplos, kagaya ng damit o ng magaang paghaplos ay nagdudulot ng masidhing pagkabalisa o kirot (ang kondisyong tinatawag na allodynia). Marami din ang nakakaranas ng masidhing sensasyon sa pagbabago sa temperatura o ng sobrang init o lamig.

Sinusuri ng mga manggagamot ang TM sa pamamagitan ng pagkuha ng medikal na kasaysayan sa ng pasyente at pagsagawa ng masusing pagsusuri hinggil sa sistema ng nerbiyo.

Paggamot

Tulad ng maraming pinsala kordon ng gulugod, wala pang mabisang lunas sa kasalukuyan para sa mga taong may TM. Ang mga panlunas ay lalayong mapangasiwaan at pagaanin ang mga sintomas at pangunahing nakadepende sa sidhi ng pagkasangkot ng sistemang nerbiyo. Ang terapyutika ay karaniwang nag-uumpisa sa unang pagkaranas ng mga sintomas. Kadalasang iminumungkahi ng mga manggagamot ang corticosteroid na panggagamot sa loob ng unang linggo ng sakit upang bawasan ang pamamaga.

Kasunod ng unang panggagamot, ang pinakakritikal na bahagi ng gamutan para sa TM ay ang pagpapanatili sa katawan ng pasyente na gumana habang umaasa sa kumpleto o bahagya lamang ng sistemang nerbiyo ang makabawi. Kung minsan ay nangangailangan isailalim ang pasyente sa isang pagdulot ng artipisyal na respirasyon.

Ang mga pasyenteng may malubhang palatandaan, gaya ng paralisis, ay kadalasang ginagamot sa ospital o sa mga klinika ng rehabilasyon kung saan ang bihasang grupo ng mga manggagamot ay haharang o gagamot sa mga problemang nagpapahirap sa mga paralisadong pasyente. Pagkatapos, kapag ang mga pasyente ay nakabawi sa pagkontrol ng mga kamay at paa, ang pisikal na terapyutika ay uumpisahan upang mapaigi ang lakas ng mga kalamnan, koordinasyon, at mga saklaw sa paggalaw.

Konklusyon

Ang paggaling mula sa TM ay kadalasang nag-uumpisa sa loob ng 2 hanggang 12 linggo mula sa paglitaw ng mga sintomas at maaaring magpatuloy hanggang 2 taon. Gayunpaman, kapag walang pagbabago sa loob ng unang 3 hanggang 6 na buwan, malamang hindi mangyari ang inaashang paggaling. Mga sangkatlo ng mga taong apektado ng TM ang nakararanas na bumuti o naging kumpleto ang paggaling sa kanilang palatandaan. Isa pang sangkatlo ang nagpakita ng katamtaman o mainam na paggaling, at nananatiling may kakulangan gaya ng pasumpong-sumpong na hilab sa paglalakad, di-karaniwang paggana ng mga pandama, prominente at matinding pangangailangan sa pag-ihi at kawalang kontrol sa pagdumi at pag-ihi. Ang natitirang sangkatlo ay hindi nagpapakita ng paggaling, gumagamit ng silyang de-gulong, malamang ay may palatandaang nakadepende sa iba sa kanilang pang araw-araw na gawain.

Ang National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) ay sumuporta sa mga pananaliksid upang mapalinaw ang papel ng sistemang imyuno sa TM at ng iba pang sakit na awto-imyun o kapansanan. Ang ibang pag-aaral ay nakatuon sa mga estratihiya upang isaayos ang demayelinato na kordon ng gulugod kasama na ang pamamaraan ng paggamit ng mga selula na inililipat sa katawan o cell transplantation. Ang pinakamithiin ng mga pag-aaral na ito ay upang patibayin ang panunumbalik sa dati ang tao at ipanag-uli sa dating papel na ginagampanan ang mga paralisadong pasyente.

Mga pinagkuhanan ng materyal: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS), Transverse Myelitis Association