Multiple Sclerosis

Ang Multiple Sclerosis (MS) ay isang kapansanan sa utak at kordong gulugod kung saan ang paggana ng nerbiyo ay humihina kaugnay ng pagbuo ng peklat sa bumabalot sa mga selulang nerbiyo. Sa maraming kaso, kasali sa palatandaan ng MS ay ang iba’t-ibang antas ng paralisis.

Kaugnay sa multiple sclerosis ang paulit-ulit na pamamaga na pumipinsala sa talukap ng myelin na bumabalot sa mga himaymay ng nerbiyo, na nag-iiwan sa maraming lugar ng tisyung peklat (sclerosis) sa bahagi ng balot ng mga selulang nerbiyo. Ito ay nagreresulta sa pagbabagal o paghahadlang sa pagbugso ng transmisyon ng mga nerbiyo sa bahaging iyon.

Ang MS ay karaniwang may kabanatang tumatagal ng ilang araw, linggo, o buwan na nagsasalit-salit sa mga panahon ng kaunti o walang sintomas (remission). Ang pagbalik ng sintomas (relapse) ay karaniwang nangyayari.

Ang tiyak na sanhi ng MS ay hindi matukoy. Ipinahihiwatig ng mga pagsusuri na may koneksyon ang MS sa kapaligiran. May mas mataas na bilang ng kasong naitala sa hilagang bahagi ng Europa, hilagang bahagi ng Estados Unidos, katimuganng Australia, at New Zealand kaysa sa ibang bahagi ng mundo. Ipinapahiwatig din na maaaring mamana o maisalin ang ganitong kapansanan.

Ang MS ay pinaniniwalaang isang uri ng abnormal na reaksyon ng imyuno na umaatake sa sentral na sistema ng mga nerbiyo (CNS). Ang antigen -- ang puntirya ng selulang imyuno ay nananatiling walang nakababatid. Sa nakaraang mga taon, natuklasan ng mga mananaliksik kung aling selulang imyuno ang aktibo sa pag-atake, kung paano sila nagiging aktibo para umatake, at kung saan sa sistema sila aktibo (receptor), sa mga umaatakeng selula na nahuhumaling sa mga myelin upang umpisahan ang prosesong pamiminsala.

Napapabilang sa mga teoriya hinggil sa sanhi ng MS ay ang papel ng isang natutulad sa mikrobiyong organismo, ang pagiging abnormal ng henetiko na kumukontrol sa sistema imyuno, o ang pagsasanib ng dalawa.

Tinatayang 1 sa 1,000 katao ang apektado ng MS. Ang mga kababaihan ay karaniwang apektado kaysa sa mga kalalakihan. Ang kapansanan ay karaniwang nag-uumpisa sa pagitan ng edad na 20 hanggang 40 taong gulang ngunit maaari ring mangyari sa anumang edad.

Kasama sa mga sintomas ng MS ang panghihina ng isa o mahigit pang kamay at paa, ang pagkaparalisa ng mga ito, pangangatog ng isa o mahigit pang bahagi ng kamay at paa, paninigas o pagkapulikat ng mga kalamnan (di-mapigilang paninigas o pagkapulikat sa grupo ng mga kalamnan), abnormal na paggalaw, pamimintig, pamamanhid, kirot, kawalan ng paningin, kawalan ng koordinasyon o ng balanse, pagkawala ng kontrol sa pagdumi at pag-ihi, pagkawala ng memorya o paghatol at pagkapagod.

Ang mga sintomas ay nagkakaiba sa bawat pag-atake. Ang pagkakaroon ng lagnat ay makasasanhi o makalalala sa atake, gayundin ang pagligo sa mainit na tubig, paglantad sa init ng araw, at pagkaligalig.

May malaking pagkakaiba ang MS sa bawat tao at sa kasidhian at ruta ng kapansanan. Ang ibang tao ay nakraranas ng minsanang atake at may kaunting kapansanan. Ang iba ay mayroong siklong karamdaman-kagalingan (relapsing-remitting) na nangangahulugang mayroon silang serye ng pag-atake kasunod ay ng pagpagaling.

Ang iba ay may tinatawag na “progresibong” sakit na maaaring maging “pangunahin” o “pangalawahin.” Ang mga taong may pangunahing progresibong MS ay tuloy-tuloy ang paglala (o pagsusulong) mula pa sa umpisa na kaunting lamang ang pag-asang gumaling. Ang pangalawahing progresibong MS ay nagsisimula sa serye ng mga pagsumpong at paggaling ngunit sumusulong ng tuluyan sa kalaunan kasama ang na patuloy na paglala. Karamihan sa mga taong may MS ay may karamdaman-kagalingan o pangalawahing progresibong klase ng MS.

Walang kilalang lunas para sa MS. May mga nakagaganyak na mga bagong terapyutika na maaaring makabawas sa pagkalala at makapigil sa pagsulong ng sakit. Ang layunin sa paggamot ay makontrol ang mga sintomas at maibalik ang kakayahang makakilos muli at maitaas ang kalidad ng buhay.

Ang mga pasyenteng may kursong karamdaman-kagalingan ay inilalagay ngayon sa sa isang immune modulating ng terapyutika na kailangan ang ineksyon sa ilalim ng balat o sa kalamnan minsan o higit pang minsan sa loob ng isang lingo. Ang mga gamot pwedeng isalin ay interferon (tulad ng Avonex o Betaseron) o glatiramer acetate (Copaxone). Pareho sila sa kanilang pagka-epektibo at ang desisyon kung alin ang pipiliin ay depende ay nakasalalay sa katangian (pagkasensitibo sa kimikal, atbp.) at kakayahan ng pasyente.

Ang steroids ay kadalasang ibinibigay upang mabawasan ang tindi ng pag-atake. Ang ibang karaniwang gamot para sa MS ay ang baclofen, tizanidine, o diazepam na pwedeng gamitin upang maibsan ang paninigas o pagkapulikat ng mga kalamnan. Ang mga cholinergic na gamot ay maaaring makatulong sa problemang may kinalaman sa pag-ihi. Ang panggagamot laban sa depresyon ay tutulong din sa mga sintomas tungkol sa pakiramdam at pag-uugali. Ang amantadine ay maaaring ibigay para sa pagod.

Ang mga terapyutikang pisical, pananalita o pinagkikitaan ay magsusulong sa pananaw ng isang tao, makababawas ng depresyon, makapag-aangat ng kakayahan, at makapagsusulong ang kakayahang matuto. Ang maagang pagplano sa programa ng mga gawain para sa MS ay tutulong upang panatilihin ang lakas ng mga kalamnan.

Ang pagsisikap ay kailangang isagawa upang maiwasan ang pagkapagod, ligalig, pisikal na pagkasira, ang malimit na pagtaas-baba ng temperatura, at mga sakit upang mabawasan ang mga salik na pupukaw sa pag-atake ng MS.

Ang inaasahang resulta ay pabagu-bago at di tiyak. Kahit na ang kapansanan ay pang-matagalan at walang lunas, ang kahabaan ng buhay ay maaring normal o halos normal, na maaabot ang 35 taon o mahigit pagkatapos masuri ang kalagayan. Karamihan sa mga taong may MS ay patuloy na nakalalakad at nakatatrabaho na nagpapakita ng kaunting kapansanan nang 20 o humigit pang taon.

Pinagkuhanan ng mga materyal: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS), National Multiple Sclerosis Society, Consortium of MS Centers

I-download ang Sangguniang Gabay Ukol sa Pagkabaldado ng Reeve Foundation
Narito kami upang tumulong

Ang aming pangkat ng mga informational specialist ay may kakayahang tumugon sa mga tanong at magbigay ng impormasyon sa mahigit 170 wika.

Mangyaring tumawag sa 800-539-7309

(Ang gagamitin ng mga international na tumatawag ay 973-467-8270)

Lunes-Biyernes mula 9:00am-5:00pm ET o ipadala ang inyong tanong.