Pain

Ang pananakit na nararamdaman ay isang normal na pakiramdam na nagmumula sa sistema ng nerbiyo at senyales ng posibleng pinsala sa katawan at ng pangangailangan ng dagdag na pag-aalaga sa sarili. Ang pagdanas ng matinding pananakit o mahapding kirot ay dulot ng mga biglaang karamdaman, pamamaga, o pagkasira ng mga tisyu. Karaniwang madaling madetekto at magamot ang sanhi ng mahapding kirot, at hindi ito gaanong tumatagal o lumalala.

Ang pangmatagalang kirot ay ang isa pang uri ng pananakit na hindi nawawala- ito ay nararamdaman sa mahabang panahon kumpara sa mahapding kirot, at mahirap gumaling sa karamihang paraaan ng pagagamot. Karaniwang tuluy-tuloy ang paghahatid ng senyales ng pananakit sa sistema ng nerbiyo na tumatagal ng ilang lingo, buwan o maging taon, matapos ang insidente ng sakuna sa katawan. Maaaring ang dahilan ng pananakit ay hindi nawawala -- artritis, kanser, impeksiyon sa tenga at iba pa -- ngunit may mga tao na kahit hindi nagkaroon ng anumang uri ng pinsala sa katawan ay nakakaranas ng pangmatagalang kirot. Nakapagtataka na ang pangmatagalang kirot ay karaniwang may kasamang paralisis.

Ang maaaring maranasan kung mayroong pangmatagalang kirot ay iba-iba sa bawat indibidwal, kahit duon sa mga tila pareho ang karamdaman o naging pinsala sa katawan. Ang mga taong paralisado ay madalas na mayroong tinatawag na neurogenic pain (na dulot ng pagkasira sa mga nerbiyo sa katawan o sa gulugod o maging sa utak mismo). Ang mga posibleng lunas sa pangmatagalang kirot ay kinabibilangan ng pag-inom ng gamot, akupunktyur, pagpukaw na elekrikal, pagpukaw ng utak at operasyon. Maaari ring gumamit ng saykoterapy, terapy medikal, biofeedback at pagbabago ng direksyon ng buhay.

Ang layunin ng pagkontrol ng nararamdamang pananakit, o pagmamaneho ng kirot, ay ang mapanumbalik ang normal na pagkilos, upang patuloy na makapagtrabaho, makapag-aral o magampanan ang iba`t-ibang uri ng pang-araw-araw na mga aktibidad. Ang mga sumusunod ay ilan sa mga pinaka-karaniwang lunas:

Ang akupunktyur, na may 2,500 taon nang isinasagawa sa Tsina, ay ang paggamit ng karayom na itinutusok sa mga partikular na bahagi ng katawan. Ang akupunktyur, bagama`t nananatiling kontrobersyal ay patuloy na popular at may potensyal na gamitin na rin na paggamot sa mas maraming uri ng sakit habang ito ay patuloy na pinag-aaralan. 

Ang analgesiko ay tumutukoy sa isang klase ng droga na kinabibilangan ng karamihan ng mga droga, tulad ng aspirin, acetaminophen at ibuprofen. Ito ay mga gamot na hindi nangangailangan ng reseta at madalas na iniinom na panlunas sa mga katamtamang pananakit lamang.

Ang pampababa ng kombulsyon na karaniwang ginagamit sa paggamot ng kombulsyon ay maaari ring panglunas sa panananakit na nararamdaman. Ang Carbamazepine ay partikular na gamot sa maraming uri ng pananakit kasama na ang trigeminal neuralgi. Ang isa pang gamot na laban sa kombulsyon, ang gabapentin, ay kasalukuyang pinag-aaralan kung ito ay maaaring ring maging epektibong gamot sa mga pananakit, lalo na para sa paggamot ng neuropathic na kirot.

Ang pampababa ng nerbiyos ay maaari ring inumin bilang panlunas sa pananakit. Ang mga gamot laban sa pagkabalisa naman na tinatawag na benzodiapines ay ginagamit bilang pagpapalambot ng masel at ginagamit din minsan bilang pampalubay ng kirot.

Ang biofeedback ay ginagamit din para maging lunas sa ang mga karaniwang problema ng pananakit. Gamit ang isang espesyal na makina elektroniko, ang pasyente ay sinasanay na maging alerto, masundan at makontrol ang ilang mga gawain ng katawan, tulad ng pagbbubuhol ng masel, pagtibok ng puso, at temperatura ng balat. Ang pasyente ay maaaring masanay na maiba ang kanyang responsa sa pananakit, sa pamamagitan halimbawa ng teknik para sa pagpapahinga.

Ang capsaicin ay isang kimikal na matatagpuan sa mga sili na isang pangunahing sangkap na ginagamit na pampahupa ng pananakit.

Ang Chiropractic ay ang paggamit ng mga kamay para sa manipulasyon ng gulugod, at maibsan ang pananakit sa likuran. Ito ay nananatiling kontrobersyal na paraan na paggamot. Ang pagkaepektibo ng chiropractic ay limitado lamang sa mga tao na may hindi gaanong malalang kaso ng mahapding kirot sa ibabang bahagi ng likuran na maaari nang gumaling sa masaheng dulot ng paraang ito ng panggagamot.

Ang pagbabago ng direksyon sa pamamagitan ng sayko-terapy gumagamit ng iba’t ibang kasanayan at mga paraan ng pagpapahinga upang ihanda ang sarili sa pananakit na mararamdaman at kayaning matiis ito.

Ang pagbibigay ng payo mula sa pamilya, isang grupo o indibidwal ay maaaring magbibigay ng lakas sa pasyenteng dumadanas ng pananakit. Ang mga grupo ng suporta ay maaaring maging importanteng tulong upang gawing lalong epektibo ang mga gamot o operasyon.

Ang mga COX-2 inhibitor (superaspirins) Nonsteroidal gamot laban sa pamamaga (NSAID) ay gumagana bilang pangharang sa dalawang uri ng enzymes, ang cyclooxygenase-1 at cyclooxygenase-2, na parehong may kinalaman sa produksyon ng hormon na tinatawag na prostaglandins na siya namang nagdudulot ng pamamaga, lagnat at pananakit. Ang mga bagong labas na droga na tinatawag na COX-2 inhibitor, na epektibong pangharang ng cyclooxygenase-2 ay mas mababa ang pagkakataon na makapagdulot ng problema ng bituka na karaniwang epekto ng mga NSAIDs. Noong 1999, inaprubahan ng Food and Drug Administration ang dalawang COX-2 inhibitor – ang rofecoxib (Vioxx) at celecoxib (Celebrex).

Ang elektrikal na pampasigla ng nerbiyo, tulad ng pampasiglang elektrikal na implant sa nerbiyo, at pampasigla elektrikal sa kailaliman ng gulugod at utak, ay ang modernong bersyon ng mga matatandang praktis ng paggamit ng iba’t-ibang paraan upang gisingin ang mga nerbiyo ng masel, tulad ng paghagod ng init o pagmamasahe. Ang elektrikal na pampasigla ay hindi tugma sa lahat at hindi rin ito 100 porsyentong epektibo. Ang bawat isa sa mga sumusunod na teknik ay nangangailangan ng mga espesyal ng aparato at mga taong nagsanay sa pagsasagawa nito:

  • Ang TENS ay gumagamit ng mga munting elektrikal na pulso mula sa labas ng balat na tatagos sa himaymay ng nerbiyo na magdudulot ng pagbabago sa pakiramdam ng mga masel, tulad ng pagkamanhid o paninigas. Ang resulta nito ay ang panandaliang ginhawa mula sa pananakit na nararamdaman.
  • Ang pampasigla ng gulugod ay gumagamit ng polong elektrikal na itinatanim sa gulugod sa pamamagitan ng operasyon. Ang pasyente ay nakakayang makapagpadala ng elektrikal na pulso sa gulugod gamit ang maliit na tila-kahong taga-tanggap at antena na nakadikit sa balat.
  • Ang pampasigla sa kaibuturan ng utak ay itinuturing na radikal na paraan ng paggamot kung saan ang utak, partikular ang talamo ay sumasailalim sa operasyon upang ito ay gisingin. Ito ay maaari lamang gamitin sa ilang mga uri ng kondisyon tulad ng matinding pananakit, sintomas ng kirot sa sentro ng utak, pananakit dulot ng cancer, kirot galing sa putol na parte ng katawan at iba pang kirot dulot sa nerbiyo.

Pag-eehersisyo: Dahilan sa kaunti ang kaalaman tungkol sa relasyon ng maraming uri ng pangmatagalang kirot sa mga naninigas at nanghihinang muscle, ang pag-eehersisyo -- kahit na yaong magaan at di-gaanong sobrang paglakad at paglangoy -- ay maaaring makatulong upang mapabuti ang pakiramdam dahilan sa ang mga ito ay nakakapagpaibayo ng daloy ng dugo at ng oksidyen sa mga masel.

Ang hipnosis, na unang kinilalang gamitin sa medisina noong 1958, ay patuloy na tumataas ang popularidad lalo na bilang karagdagan sa pag-inom ng mga gamot. Ang gamit ng hypnosis ay upang makontrol ang antas ng pananakit na maaaring matiis ng isang indibidwal. Ang hypnosis ay maaaring makapagpahupa ng nararamdamang pananakit dahil ito ay umaakto sa mga kemikal sa sitema ng nerbiyo at pinababagal ang mga tibok.

Ang mahinang boltahing laser ay ginagamit din minsan ng mga ilang pisikal terapist bilang paraan ng paggamot sa pananakit, ngunit tulad ng ibang paraan ng paggamot, ito rin ay may pagka-kontrobersyal.

Bato-balani: Karaniwang isinusuot bilang kwintas or pulseras, ang paggamit ng bato-balani bilang lunas ay nagsimula pa noong panahon ng sinaunang Ehipto at Gresya. Bagamat ito ay madalas na ituring na paraan ng mga albularyo at hindi tunay na makaagham ng mga iskeptiko, ang mga naniniwala naman sa bisa nito ay nagsasabing ang mga magnet ay maaaring makapagpabago sa mga selula o kemistri ng katawan, na siyang nagpapahupa ng pananakit.

Ang bloke ng nerbiyo ay gumagamit ng mga droga, chemical agents, o mga teknik ng operasyon upang mapigil ang pag-abot sa utak ng mensahe ng pananakit mula sa mga particular na bahagi ng katawan. Kabilang sa mga klase ng surhikal bloke ng nerbiyo ang operasyon ng pagputul sa nerbiyo; dorsal, cranial, at trigeminal rhizotomy ng gulugod; at sympathectomy, na tinatawag ding simpatetikong barikada.

Ang mga nonsteroidal droga laban sa pamamaga (NSAID) (tulad ng aspirin at ibuprofen) iay madalas na nirereseta at minsan ay tinataguriang analhesiko na di-bahagi o nanggagaling sa opyo. Gumagana ang mga gamot na ito sa pamamagitan ng pagbawas sa pamamaga mga tugon ng tisyu. Marami sa mga gamot na ito ay nakakairita ng tiyan kaya ito ay karaniwang iniinom pagkatapos kumain.

Ang opyo ay galing sa halamang poppy at isa sa mga pinakamatatandang drogang ginagamit ng tao. Kasama dito ang codeine at ang isa sa mga pinakakilalang narkotiko sa lahat, ang morpina o morpina. Ang morpina ay maaaring igawad sa iba’t-ibang paraan, tulad ng paggamit ng bomba upang maigawad ito ng pasyente sa kanyan sarili. Ang bahagi ng opyo ay may epekto tulad ng narkotiko -- ito ay nakakapagpakalma at nakakapagpahupa ng pananakit -- at may mga pasyente na maaring maging malulong na pisikal sa mga ito. Sa mga kadahilanang ito, ang mga pasyenteng ginagawaran ng bahagi ng opyo ay kailangan subaybayang mabuti; sa ilang mga kaso, maaring bigyan din ng mga gamot ng pagpasigla ang pasyente upang ang nakakapagpakalmang epekto ng bahagi ng opyo ay malabanan. Bukod sa pagkahilo, ang iba pang masasamang epekto ay konstipasyon, pagduduwal at pagsusuka.

Ang pisikal terapy rehimen ng paggaling at ay nagmula pa sa matandang praktis ng paggamit ng mga pisikal ng mga teknik tulad ng pagsasailalim sa init at lamig, ehersisyo, masahe, at manipulasyon upang magpagaling ng ilang mga kondisyon. Ang mga ito ay maaring gamitin upang mapaayos ang paggalaw, makontrol ang pananakit at mapabilis ang paggaling ng pasyente,

Operasyon: Ang mga halimbawa ng operasyon para sa pananakit ay ang rhizotomy kung saan ang nerve na malapit sa gulugod ay pinuputol, at cordotomy kung saan ang bungkos ng nerves sa loob ng gulugod ay pinapatay. Ang cordotomy ay karaniwang ginagamit lamang sa pananakit na dulot ng malalang kanser na hindi na nagagamot ng ibang mga paraan. Ang isa pang uri ng operasyon para sa pananakit ay ang sona ng pasukan sa puno ng dorsal na nerbiyo o DREZ na kung saan ang spinal neurons na siyang pinanggagalingan ng pananakit sa pasyente ay sinisira sa pamamagitan ng operasyon. Sa ilang mga kaso, ang operasyon ay isinasagawa gamit ang mga polo elektrikal na kayang puntiryahin ang mga neurons sa partikular na bahagi ng utak Ang mga pamamaraang ito ay bihirang magresulta sa pangmatagalang ginhawa sa pananakit, ngunit nasa pasya ng doktor at ng pasyente kung ang epekto ng operasyon ay mas matimbang sa gastos at peligrong kaakibat nito.

Pagsaliksik

Naniniwala ang mga siyentipiko na ang mga pagsulong sa syensa ng nerbiyo ay magbubunga sa mga darating na taon ng mas marami pa at mas magaling na lunas para sa pangmatagalang kirot.

Ang mga tagasaliksik klinikal ay nakapagsuri ng mga pasyente ng pangmatagalang kirot at nakita nila sa mga pasyente na ang nibel ng endorphin sa kanilang likido sa gulugod ay madalas na mas mababa kaysa sa normal. Kabilang sa imbestigasyon ng akupunktyur ang paggamit ng kuryente sa mga karayom upang pukawin ang mga dulo ng nerbiyo at electroakupunktyur, na pinaniniwalaan ng mga mananaliksik na isang paraan upang gumana ang sistema ng endorphin. Ang mga ibang eksperimento sa paggamit ng akupunktyur ay nagpapakita na mayroong mataas na lebel ng endorpin sa likido sa gulugod pagkatapos ng akupunktyur. Pinapag-aralan ng mga imbestigador and epekto ng pagod sa pagdanas ng pangmatagalang kirot. Kasalukuyang tumutuklas ang mga kimiko ng mga bagong analhesiko at nagsasaliksik sila tungkol sa katangian bilang sugpo-kirot ng mga gamot na karaniwan ay hindi nirereseta bilang sugpo-kirot.

Sa pananaliksik ukol sa kirot, nangunguna ang mga siyentipikong sinusuportahan ng Pambansang Instityut Ng Kalusugan, Ang Pambansang Instityut Ng Kalusugan Sa Ngipin At Pagsaliksik Sa Utak, Ang Pambansang Instityut Sa Kanser, Pambansang Instityut Sa Pagsaliksik Ng Narsing, Pambansang Instityut Ng Abuso Sa Droga, at Pambansang Instityut Sa Kalusugan Mental, kabilang sa iba pang institusyon na sumusuporta sa pananaliksik na ito.

Ang ibang gamot sa pananakit ay iniiba at sinusupil ang persepsyon ng pasyente sa sakit. Halimbawa ng gamot na ito ang morpina, o morphine. Gumagana ito sa pamamagitan ng natural makinarya ng katawan na supilin ang pananakit, at pinipigilan nitong makarating sa utak ang balita na may pananakit sa katawan. Nagsasaliksik ang mga siyentipiko upang makalikha ng tila-morpinang gamot na magtataglay ng katangian ng morpina na masupil ang persepsyon ng pananakit, ngunit walang mga negatibong masamang epekto, tulad ng pagkatulala at ang posibleng adiksyon dito. Kinakaharap din ng mga pasyenteng tumatanggap ng morpina ang problema ng resistensya sa morpina, na nangangahulugan na sa paglaon ng panahon ay mangangailangan sila ng pataas nang pataas na dosi ng gamot na ito para maibsan ang pananakit na nararamdaman. Isinasaad ng mga pag-aaral ang mga salik na maaaring maging sanhi ng resistensya sa morpina; inaasahan na ang patuloy na pag-unlad sa pananaliksik na ito ay magbibigay-daan upang mabawasan ang dosi ng morpina na tinatanggap ng mga pasyente.

Ang paghadlang o pagudlot sa senyales ng pananakit, lalo na kung walang dulot na pinsala o sugat sa tisyu ay isang mahalagang layunin sa pagsasaliksik ukol sa pagpawi ng kirot. Ang pagtaas ng antas sa kaalaman ukol sa basekong mekanismo ng pananakit ay magbubunga ng mga matitinding implikasyon sa paglikha ng mga gamot sa darating na panahon

Pinagkunang Materyal: Pambansang Instityut Ng Karamdamang Neyurolohikal At Atake Sa Puso

I-download ang Sangguniang Gabay Ukol sa Pagkabaldado ng Reeve Foundation
Narito kami upang tumulong

Ang aming pangkat ng mga informational specialist ay may kakayahang tumugon sa mga tanong at magbigay ng impormasyon sa mahigit 170 wika.

Mangyaring tumawag sa 800-539-7309

(Ang gagamitin ng mga international na tumatawag ay 973-467-8270)

Lunes-Biyernes mula 9:00am-5:00pm ET o ipadala ang inyong tanong.