Brain Injury

Ang utak ay nagsisilbing sentro ng kontrol na nagpapaganap sa buong katawan kabilang ang mga gawaing ginagamitan ng kamalayan (tulad ng paglalakad at pagsasalita) at di ginagamitan ng kamalayan (tulad ng paghinga, heart rate, atbp). Kinokontrol din ng utak ang pag-iisip, pang-unawa, pananalita at pakiramdam. Ang pinsala sa utak, ito man ay resulta ng malubhang trauma sa ulo o pinsalang hindi kinakitaan ng lamat o tagos sa bungo, ay maaaring makagulo ng ilan o lahat ng tungkulin ng utak.

Maaaring magkaroon ng seryoso at pangmatagalang epekto sa pisikal at mental na pagganap sa katawan ang pinsala sa utak, tulad ng pagkawala ng malay, pinalalang memorya o alaala at pagkatao, at bahagi o ganap na paralisis.

Ang pangunahing sanhi ng traumatic brain injury (TBI) ay mga aksidente ng sasakyan, pagkabagsak, mga pananakit, at pinsala mula sa paglalaro ng ibat-ibang isport. Ito ay higit sa dalawang beses na maaring mangyari sa mga lalaki kaysa mga babae. Ang tinatayang tala ng mga insidente ay 100 kada 100,000 tao at 52,000 tala ng pagkamatay sa isang taon. Ang pinakamataas na insidente ay nangyayari sa mga taong may gulang na 15 - 24 at 75 taon at pataas.

Nakapaloob sa mabutong bahagi ng ating bungo, ang utak, ay isang mala-gelatin na bagay na lumulutang sa tubig o fluid ng cerebrospine sa ating ulo. Ang tubig o fluid na ito ay sumusuporta sa utak at nagsisilbing shock absorber sa mabilisang galaw ng ulo. Ang panlabas na bahagi ng bungo ay makinis, ngunit ang panloob na bahagi ay uka-uka - ito ay maaring makadulot ng malaking pinsala mula sa mga pangyayaring maaaring matamo sa loob ng ulo habang gumagalaw o tumatalbog ang utak sa loob ng magaspang na bahagi ng bungo.

Ang pinsala sa utak ay maaring sanhi ng lamat o pagpasok sa bungo (tulad sa kaso ng aksidente, pagbagsak o tama ng baril sa ulo), isang sakit (neurotoxins, impeksyon, mga tumor o bukol, pag-aalangan ng metabolismo at iba pa) o halos ganap na pinsala sa loob ng ulo tulad sa kaso ng Shaken Baby Syndrome o mabilis na pagyugyog sa ulo ng sanggol.

Kung ang pinanggalingan ng pinsala ay trauma, ang pinsala sa utak ay maaring maganap sa panahon na tinamaan ito o maaring makita ang epekto kinalaunan sa pamamagitan ng maga (cerebral edema) at pagdurugo sa utak (intracerebral hemorrhage) o pagdurugo sa paligid ng utak (epidural or subdural hemorrhage).

Kung ang ulo ay tinamaan nang malakas, ang utak ay umiikot at namimilipit sa kanyang axis (the brain stem), dahilan upang abalahin ang normal na daloy ng nerve pathways na nagdudulot ng kawalang malay. Kung mananatili ang kawalan ng malay sa mahabang panahon, ang nasaktan o napinsalang tao ay ipinapalagay na nasa koma, isang kundisyon na nagdulot ng pagkalagot o pagkagulo ng mga himaymay ng nerbiyo na nanggagaling sa brain stem papunta sa cortex.

Ang isang ganap na pinsala sa ulo ay kadalasang nangyayari na hindi kinakikitaan ng mga litaw na palatandaan ngunit may kalaliman ang pagkakaiba ng panlabas at tagusang pinsala. Sa isang bala sa ulo, halimbawa, maaaring masira ang isang malaking bahagi ng utak pero maliit lang ang maaaring pinsala kung ang tinamaang lugar ay hindi kritikal.

Sa kabilang dako, ang mga closed head injuries ay kadalasang nagdudulot ng mas malawakang pinsala at kakulangang nyurologikal, kabilang dito ang bahagya o lubusang paralisis, maling funsyon o magulong takbo ng pang-unawa, pag-uugali at memorya, at tuluy-tuloy na kawalan ng lakas o halos “gulay” na kalagayan, at kamatayan.

Ang mga napinsalang tisyu ng utak ay maaaring maka-bawi sa maikling panahon lamang. Ngunit kung ang brain tissue ay nasira na o namatay na, walang katiyakan kung may lalago o mabubuhay pang muli na brain cells. Ang proseso ng paggaling ay karaniwang nagpapatuloy kahit na ang mga bagong selula ay di lumalaki, maaring nangyayari ito dahil itinutuloy din ng utak ang trabaho ng mga nasirang tissue.

Ang pag-aayos at paggagamot ay inuumpisahan agad. Kung ang memorya ay agad naisaayos, ang bilis nang paggaling ay tumataas din. Ngunit may mga problemang makikita o lalabas kasabay nito, tulad ng mga bagay na may kaugnayan sa pagkilos, atensyon, malalimang pag-iisip, pananalita at pagsasalita, at mga pagbabago sa ugali.

Higit pa sa lantad na epektong pisikal na dulot ng pinsala sa utak, ang mga nakakaligtas dito ay karaniwang lumalaban din sa depresyon, pagkabalisa, kawalan ng halaga at tiwala sa sarili, binagong pagkatao, at sa ibang pagkakataon kawalan ng kamalayan sa kanilang mga kakulangan.

Pinagkunang Materyal:

Sentro Ng Kalahatang Kaalaman Sa Pinsalang Utak, Pambansang Instityut Sa Bingi at Karamdaman Sa Komunikasyon, Pambansang Instityut of Karamdamang Neyorolohikal at Atake Sa Puso.

I-download ang Sangguniang Gabay Ukol sa Pagkabaldado ng Reeve Foundation
Narito kami upang tumulong

Ang aming pangkat ng mga informational specialist ay may kakayahang tumugon sa mga tanong at magbigay ng impormasyon sa mahigit 170 wika.

Mangyaring tumawag sa 800-539-7309

(Ang gagamitin ng mga international na tumatawag ay 973-467-8270)

Lunes-Biyernes mula 9:00am-5:00pm ET o ipadala ang inyong tanong.