Spinal Cord Injury

Ang spinal cord injury o pinsala sa kordon ng gulugod ay nagdudulot ng pagkasira sa mga nerbiyo sa kanal ng gulugod, kaya’t naaapektuhan ang abilidad ng dordon ng gulugod ang kakayanang magpadala at tumaggap ng mga mensahe mula sa utak patungo sa mga sistema ng katawang kumukontrol sa pakiramdam, paggalaw at autonomic na gawain sa ibaba ng antas ng pinsala.

Ang kordon ng gulugod at utak ang bumubuo sa sentral na sistemang nerbiyo o central nervous system (CNS). Ang kordon ng gulugod ay nakikipag-ugnay sa pagkilos at sensasyon ng katawan.

Ang gulugod ay binubuo ng mga neurons at mahahabang hibla ng nerbiyong tinatawag na axons. Ang axons na nasa kordon ng gulugod ang nagdadala ng mga senyales pababa galling sa utak (kahabaan ng pababang daluyan) at pataas patungong utak (kahabaan ng pataas na daluyan). Maraming axons sa mga daluyang ito ang binabalutan insulasyong tinatawag na myelin, na nagbibigay ng malaputing hitsura; kung kaya, ang rehiyon kung saan sila nananatili ay tinatawag na "namumuting materyal" o white matter.

Ang mismong mga selulang nerbiyo, sa kanilang mala-punong mga sanga ay tinatawag na mga dendrita na tumatanggap ng mga senyales mula sa ibang selulang nerbiyo, ang bumubuo sa "abuhing materyal" o gray matter. Nakahimlay ang abuhing bagay na ito sa rehiyon na hugis paru-paro sa gitna ng kordon ng gulugod.

Tulad ng utak, ang kordon ng gulugod ay nakapaloob sa tatlong lamad o meninges: ang pia mater, na pinakaloob na suson o sapin; ang arachnoid, isang maselang bahagi ng gitnang suson; at ang dura mater, ang matigas na panlabas na suson.

Ang kordon ng gulugod ay nakaayos ayon sa mga pangkat sa kahabaan nito. Ang mga nerbiyo sa bawat pangkat nito ay nakakonekta sa espisipikong rehiyon ng katawan. Ang mga pangkat sa leeg, o ang rehiyon sa serbikal, ay tinutukoy na C1 hanggang C8, at ito ang siyang namamahala ng mga senyales sa leeg, mga braso at kamay.

Ang mga nasa bahaging dibdib o sa mataas na bahagi ng likod (T1 hanggang T12) ang nagpapadala ng mga senyales sa katawan at ilang bahagi ng mga braso. Iyong nasa parte ng likod (lumbar) o gitnang bahagi ng likod sa ibaba lamang ng mga tadyang (L1 hanggang L5) ang kumukontrol sa mga senyales sa balakang at mga paa.

Kahuli-hulian, ang mga sacral na pangkat (S1 hanggang S5) sa ibabang lamang ng lumbar na pangkat sa gitnang bahagi ng likod at siyang kumukontrol sa mga senyales sa singit, daliri ng paa, at ilang bahagi ng mga binti. Ang epekto ng pinsala sa kordon ng gulugod sa iba’t-ibang pangkat sa kahabaan ng gulugod ang nagpapahiwatig ng ganitong organisasyon.

Maraming uri ng mga selula ang gumaganap sa mga gawain ng kordon ng gulugod. Ang malalaking motor neurons ay may mahabang axons na kumukontrol sa kalamnan ng mga buto sa leeg, katawan, at mga kamay at paa. Ang mga mga nerbiyong selula na pandama ay tinatawag na panlikod na ugat ng mga nerbiyong selula o dorsal root ganglion cells, kung saan ang mga axons ay bumubuo sa mga nerbiong naghahatid ng impormasyon mula sa katawan patungong kordon ng gulugod, ay agad matatagpuan sa labas ng kordon ng gulugod. Ang mga interneurons sa gulugod, na matatagpuan sa loob ng kordon ng gulugod, ay tumutulong sa pagbuo ng mga impormasyon sa pandama at pinagmumulan ng magkatugmang mga senyales na kukontrol sa mga kalamnan.

Ang Glia o mga pansuportang selula, ay malayong mas marami kaysa sa mga nerbiyong selula sa utak at kordon ng gulugod at gumagawa ng maraming mahahalagang papel. Isang uri ng selulang glial, ang oligodendrocyte, ay lumilikha ng hibla ng mga myelin na nagbibigay ng insulasyon sa mga axons at nagpapabuti sa bilis at pagkakamaasahan ng paghahatid ng senyales sa mga nerbiyo. Tinatakpan ng ibang glia ang kordon ng gulugod tulad ng gilid at mga rayos (spokes) ng gulong, nagbibigay ng mga lugar para sa mga pagtaas at pagbabang daanan ng mga hibla ng nerbiyo.

Ang Astrocytes, ay malalaking hugis bituin na mga selulang glial, sila ang nag-aayos sa komposisyon ng likido na nakapalibot sa mga selulang nerbiyo. Ang ilan din sa mga selulang ito ay nagiging peklat na tisyu pagkatapos ng pinsala. Ang mga maliliit na selula na tinatawag na microglia ay nabubuhay din bilang pagtugon sa pinsala at tumutulong linisin ang mga di na kailangang produkto. Ang lahat ng mga selulang glial na ito ay lumilikha ng mga substansiyang sumusuporta upang mapanatiling buhay ang mga neuron at impluwensiyahan ang paglago ng axon. Ngunit, ang mga selula ding ito ay maaaring makahadlang sa paggaling pagkatapos ng pinsala.

Pagkatapos ng pinsala, ang mga selulang nerbiyo, o mga neuron, na nasa paligid ng sistemang nerbiyo (PNS), na nagdadala ng mga senyales sa mga kamay at paa, katawn, at iba pang mga bahagi, ay may kakayahang ayusin ang kanilang mga sarili. Ang mga napinsalang nerbiyo sa CNS, gayunpaman, ay walang kakayahang magpatubong muli.

Ang mga selulang nerbiyo sa utak at kordon ng gulugod ay tumutugon sa pagkasira na kadalasang kakaiba sa ibang selula sa katawan, kabilang na rito ang mga nasa PNS. Ang utak at kordon ng gulugod ay nakapaloob sa mabutong butas na nag-iingat sa kanila, ngunit ito rin ang naglalagay sa kanila sa panganib na maipit dahil sa pinsalang sanhi ng pamamaga o sapilitang pananakit. May mataas ng antas ng metabolismo ang mga selulang nasa CNS at ang kasiglahan nito ay umaasa sa blood glucose na nagbibigay lakas - ang mga selulang ito ay nangangailangan ng buong supply ng dugo para sa malusog na pagganap sa ating katawan. Ang mga selulang CNS ay madaling mapinsala lalo na sa pagbaba ng daloy ng dugo (ischemia).

Ang iba pang katangian ng CNS ay ang pagiging harang sa pagitan ng dugo at utak at ang pagiging harang sa dugo at kordon ng gulugod. Ang mga harang na ito, na binubuo ng mga selulang nakalinya sa ugat ng dugo sa CNS, ay pumuprutekta sa mga selulang nerbiyo sa pamamagitan ng paghihigpit sa mga entrada ng mga posibleng nakapipinsalang mga bagay at sa selula sa ating sistema ng imyuno. Ang trauma ay maaaring magsasapanganib sa mga harang na ito, na maaaring makapagdulot ng higit na pinsala sa utak and kordon ng gulugod. Ang harang sa pagitan ng dugo at kordon ng gulugod ay pumipigil din sa pagpasok ng mga posibleng nakapagpapagaling na gamot.

At sa kahuli-hulian, sa utak at kordon ng gulugod, ang glia at extracellular matrix (ang material na pumapalibot sa selula) ay naiiba kaysa sa mga selula sa paligid ng mga nerbiyo. Ang bawat pagkakaibang ito sa pagitan ng PNS at CNS ay nakadadagdag sa kanilang magkaibang tugon sa pinsala.

Pagkaganap vs. Di Pagkaganap

Ano ang pagkakaiba ng “ganap na pinsala” at “hindi ganap na pinsala?” Ang mga taong may hindi ganap na pinsala ay mayroong mga natitirang pandamdam o motor function sa ibaba ng antas ng pinsala – na kung saan ang kordon ng gulugod ay hindi ganap na nasira o nawasak. Sa ganap na pinsala, ang mga napinsalang nerbiyo ay humahadlang sa bawat senyales mula sa utak tungo sa bahagi ng katawan sa ibaba ng antas ng pinsala.

Samantalang laging may pag-asang manumbalik ang kakayahan pagkatapos ng pinsala sa kordon ng gulugod, kadalasang totoo na ang mga taong nakararanas ng hindi ganap na pinsala ay may mas magandang pagkakataon na makapanumbalik.

Sa malawakang pag-aaral ng mga bagong pinsala sa kordon ng gulugod sa Colorado, ipinahayag ng Ospital ng Craig, na isa lamang sa pitong naparalisa kaagad pagkatapos ng pinsala ang nakagalaw muli. Ngunit, ang ilan na mayroon pang natitirang pandamdam o paggalaw sa kanilang mga binti pagkatapos ng pinsala, tatlo sa apat ay may makabuluhang resulta sa paggaling.

Mga 2/3 sa mga nagkaroon ng pinsala sa leeg na nakakaramdam ng talim gaya ng tusok ng karayom sa kanilang mga binti na sa kalaunan ay nagkaroon ng sapat na lakas at sigla sa kanilang mga kalamnan at tuluyan ding nakakalakad. At doon sa mga nagkaroon ng pinsala sa leeg na nakakaramdam lamang ng magaang pagtapik, 1 sa 8 ang kalaunang nakakalakad.

Kung ang mga kalamnan ay agad nagsimulang gumana, mas magandang may karagdagang pag-asa na gumaling. Ngunit kung ang kalamnan ay di agad nanumbalik -pagkatapos ng ilang linggo – ito ay maaaring sa mga kamay kesa mga paa.

Habang bumubuti at nadaragdagan ang paggaling ng mga kalamnan, ang pagkakataon ay mas maigi na magkaroon ng karagdagang paggaling.

Habang tumatagal na hindi bumubuti, mas mababa ang posibilidad na ito ay kusang mangyari.

Istatistika

Tinatayang 450,000 tao sa Estados Unidos ay nakaranas na ng mapanirang pinsala sa kordon ng gulugod, at mahigit 10,000 bagong kaso ng SCI ang lumalabas sa E.U taun-taon. Mga 82 porseyento ng kaso ng SCI ay kinakikitaan sa mga kalalakihan at 18 porseyento naman sa mga kababaihan.

Ang pinsala sa kordon ng gulugod ay karaniwang sanhi ng aksidente ng sasakyan. Ang mga sumusunod na dahilan ay ang pagkabagsak at marahas na gawain. Ang mga kaso ng pinsala sa kordon ng gulugod na may kaugnayan sa isports ay karaniwang nangyayari sa mga bata at tinedyer habang ang mga pinsala kaugnay sa trabaho (lalo na sa mga trabahong pang konstruksyon) ay karaniwang nangyayari sa mga matatanda.

Karamihan sa mga pasyenteng may pinsala sa kordon ng gulugod ay nasa edad ng pagkatinedyer o nasa kanilang mga ika-dalawampong taon. Tinatayang 80% ay mga lalaki. Ang kalimitan sa kaso ng mga lalaki sa pagkakaroon ng pinsala sa kordon ng gulugod ay bumababa lamang paglagpas nila sa edad na 65, na kung saan kung sila ay nasa ganitong edad, ang pagbagsak ang kadalasang nagiging sanhi ng pinsala sa kordon ng gulugod. Mahigit sa kalahati ng lahat ng pinsala sa kordon ng gulugod ay nangyayari sa cervical area, tulad ng leeg. Halos ikatlong bahagi ay nangyayari sa parte ng leeg (kung saan ang tadyang ay nakakunekta sa kordon ng gulugod). Ang naiiwan ay nangyayari sa may bahagi ng balakang tulad ng ibabang bahagi ng likod.

Pananaliksik at Paggamot

Sa ngayon, wala pang panlunas sa pinsala sa kordon ng gulugod. Subalit may kasalukuyang mga pagsasaliksik na ginagawa upang malaman o matiyak kung ang operasyon o mga gamot na pangterapyutika ay mabilis na makatutulong. Ang pagsugpo sa pag-unlad ng pinsala sa pamamagitan ng mga gamot, operasyon ng dekompresyon, pagkabit ng selula ng nerbiyo galing sa isang donor, pagpapapukaw ng nerbiyo, at komplikadong terapyutika ng mga gamot, ay sinusubukan upang tiyakin na malalagpasan ang mga epekto ng pinsala sa kordon ng gulugod.

Mga Pinagkuhanan ng Materyal: American Association of Neurological Surgeons, Craig Hospital, Christopher and Dana Reeve Foundation, The National Institute of Neurological Disorders and Stroke.

I-download ang Sangguniang Gabay Ukol sa Pagkabaldado ng Reeve Foundation
Narito kami upang tumulong

Ang aming pangkat ng mga informational specialist ay may kakayahang tumugon sa mga tanong at magbigay ng impormasyon sa mahigit 170 wika.

Mangyaring tumawag sa 800-539-7309

(Ang gagamitin ng mga international na tumatawag ay 973-467-8270)

Lunes-Biyernes mula 9:00am-5:00pm ET o ipadala ang inyong tanong.